على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1322
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
الارض : گياه . و خبء السموات : باران . خبأ ( xab ' ) م . ع . خباه خبأ ( از باب فتح ) : حفظ كرد آن را و پنهان نمود . خباء ( xeb ' ) ا . ع . داغى كه بر موضع پوشيدهاى از مادهء شتر نجيب نهند . ج : اخبئة . و خرگاه و خرگاهى كه از موى و يا پشم سازند و داراى دو و يا سه ستون باشد و ما فوق ذلك فهو بيت . ج : اخبئة و اخبية . و غلاف گندم و جو در خوشه . و ستارهاى مستدير . و خنورى براى روغن . خباء ( xeb ' ) م . ع . خاباه مخاباة و خباء : مر . مخاباة . خباب ( xeb b ) ا . ع . جوش و آشوب دريا . خباب ( xeb b ) م . ع . خب خبا و خبابا : مر . خب . خباب ( xabb b ) ا . ع . شمشير سازى بود بود در مكهء معظمه . خبابرة ( xab berat ) ا . ع . طايفهاى كه از اولاد جبلة بن سواد مىباشد . خبابرى ( xab beriyy ) ص . ع . منسوب بخبابرة . خبأة ( xab'at ) ا . ع . گياه . خبأة ( xobaat ) ص . ع . امرأة خبأة : زنى كه هميشه در خانه باشد . و امرأة خبأة طلعة : زنى كه گاه پنهان شود و گاه آشكار گردد . خباث ( xab se ) ا . ع . يا خباث : اى زن خبيث . خباثة ( xab sat ) و خباثية ( xab siyyat ) م . ع . خبث خبثا و خباثة و خباثية : مر . خبث . خباثت ( xeb sat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پليدى و ناپاكى . و بدكارى و هرنوت و بد عملى . و بد ذاتى . و بىآبروئى . و حقارت و پستى . و تباهى و فساد . و نجاست . و خباثت داشتن : پليد و ناپاك بودن و بد ذات و بد عمل بودن و خبيث بودن . خباجاء ( xab j ' ) ا . ع . فحل بسيار گشن و گول . خباخر ( xob xer ) ا . ع . مرد فروهشته گوشت كلان شكم . خباد ( xob d ) ا . پ . دستهء جاروب و چوبى بلند كه جاروب بدان بندند و ديوار و سقف را پاك كنند . خبار ( xab r ) ا . ع . زمين نرم و سست . و خاك فراهم آمدهء در بيخ درخت . و سوراخهاى كلاكموش . المثل : من تجنب الخبارا من العثار . خبار ( xeb r ) ا . ع . ج . خبرة ( xaberat ) . خبار ( xeb r ) م . ع . خابر مخابرة و خبارا . مر . مخابرة . خبارة ( xab rat ) م . ع . خبر خبارة ( از باب كرم ) : آگاه شد . خباره ( xab re ) ص . پ . چست و چابك و جلد و هشيار در كارها . خبارى ( xab r ) و ( xab ri ) ع . ج . خبراء . خباز ( xabb z ) ا . ع . نانپز و نانوا . خباز ( xobb z ) ا . ع . خبازى . و باب سنجاب . خبازة ( xeb zat ) ا . ع . نان پزى . خبازة ( xobb zat ) ا . ع . خبازى . خبازى ( xob zi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گياهى شبيه بخطمى كه خطمى كوچك و دبوسك و دبوكى و باب سنجاب و خبيز نيز گويند . خبازى ( xob z ) و ( xobb z ) ا . ع . خبازى و خطمى كوچك . خبازى ( xabb zi ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى . منسوب بخباز . و شغل و عمل نانوائى . و گياه خبيز . خباس ( xabb s ) ا . ع . غنيمت و غارت . و بنده . و شير بيشه . خباساء ( xob s ' ) ا . ع . غنيمت و غارت و تاراج . خباسة ( xob sat ) ا . ع . غنيمت و تاراج و يغما . و قائد من القواد العبيديين . خباشات ( xob c t ) ا . ع . خباشات الناس : گروه مردم از قبيلههاى مختلف . و خباشات العيش : آنچه بگير آورده باشند از طعام و مانند آن . خباط ( xab t ) ا . ع . غبار . خباط ( xeb t ) ا . ع . گشنى . و نوعى از داغ در ران شتر و يا در روى آن . ج : خبط ( xobot ) . خباط ( xob t ) ا . ع . بيمارى مانند ديوانگى . خباط ( xobb t ) ا . ع . بچهء كنعد كه نوعى از ماهى دريائى است . خباع ( xeb ' ) ا . ع . بلغت بنى تميم - خرگاه و چادر . خباك ( xab k ) ا . پ . چار ديوار سر گشاده كه گوسپند و خر و گاو و امثال آن را شبها در آن كنند و حظيرهء مسجد . خبال ( xab l ) ا . ع . تباهى و نقصان و هلاكى و رنج و گرانى و هر خبال على اهله اى عناء . و عيال . و زهر كشنده . و زردابهء دوزخيان . و گنديدگى گرداگرد چاه از كهنگى كه چون دول در مغاكچهء آن درآيد دريده گردد . خبال ( xab l ) خبل خبالا ( از باب سمع ) : ديوانه گرديد . و خبلت يده : شل شد دست او .